Karayılan

Karayılan, asıl adı Molla Mehmet olan, Gaziantep (eski adıyla Antep) Savunması sırasında Kuvâ-yi Milliye saflarında önemli rol üstlenen Kürt asıllı Türk kahraman, çete reisi ve milli mücadele figürüdür. 1888-1920 yılları arasında yaşamış, Fransız işgaline karşı 11 aylık Antep direnişinde liderlik etmiş, cesareti ve stratejik hamleleriyle sembolleşmiş bir isimdir. Lakabı "Karayılan" (Kara Yılan), çevikliği ve yılan gibi sinsi düşman avlama yeteneğinden gelmektedir. Antep halkının 6.317 şehitten biri olan Karayılan, direnişin simgesi haline gelerek, Nazım Hikmet'in Kuvâ-yi Milliye Destanında da yer almıştır.

Hayatı ve Rolü

Karayılan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, bugünkü Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesi Höcüklü köyü Elifler mezrasında (o dönem Besni kazası) 1888 yılında doğdu. Kabalar aşiretinin bir koluna mensup zengin bir aileden gelen Mehmet, babası Mahmut'un Ermeni eşkıyalarca öldürülmesinden sonra aşiret reisliğine yükseldi. Birinci Dünya Savaşı'nda Rus Cephesi'nde savaşarak çavuş rütbesine terfi etti; ayağından yaralanarak Malatya Hastanesi'nde tedavi gördü. Savaş sonrası köyüne dönen Mehmet, Fransız işgalinin Güneydoğu Anadolu'yu tehdit etmesiyle milli mücadeleye katıldı.

Gaziantep Savunması'ndaki Katkıları: 1919 sonlarında Fransızlar Adana, Antep, Urfa ve Maraş'ı işgal ettiğinde, Antep halkı Kuvâ-yi Milliye'yi örgütledi. Karayılan, çetesiyle (yaklaşık 50-100 kişilik) direnişin ön saflarında yer aldı.

• İlk Çatışmalar (Mayıs 1920): İşgalin hemen ardından Karabıyıklı'da Fransızlara ilk darbeyi vurdu. Çetesiyle Kilis yolunu keserek düşman konvoylarını pusuya düşürdü; bu sayede Antep'e erzak ve takviye ulaşmasını engelledi.
• Dülük ve Sam Baskınları: Düşman baskınlarını önlemek için Kel Ahmet gibi haydutları asarak yerel düzeni sağladı. Kılıç Ali Bey ile işbirliği yaparak Dülük'te Fransız kuşatmasını yırttı.
• Şehir İçi ve Dış Cepheler: Antep'in 11 aylık kuşatmasında hem şehir içinde hem dışında savaştı. Çeteleriyle gerilla taktikleri uyguladı: Gece baskınları, yol kesmeleri ve cephane baskınları. Bu hamleler, Fransız ordusunun ilerlemesini yavaşlattı ve Güneydoğu Anadolu'yu daha büyük bir işgalden korudu.
• Şehitliği (24 Mayıs 1920): Şıhın Dağı'ndaki (Sarımsak Tepe) Fransız mevzilerini temizleme emri aldı. Çarpışmada kalbinden vurularak şehit düştü. Bu olay, Antep direnişinin dönüm noktalarından biri oldu ve Karayılan'ı halk kahramanı yaptı.

Karayılan'ın liderliği, Antep'in 6 Şubat 1921'de düşmandan kurtuluşuna zemin hazırladı. Direniş, sadece askeri değil, toplumsal bir destan olarak tüm Türkiye'ye ilham verdi. Ailesi ve aşireti, milli mücadele boyunca destekçi kaldı; kızı Fatma'nın anlattıklarına göre, Karayılan "çoban değil, aşiret reisi"ydi ve savaşta "namus günü" olarak nitelendirdiği mücadelede yorulmadan savaştı.

Mirası

Karayılan, Antep Savunması'nın 6.317 şehidinden en unutulmazı olarak anılır. Adına şiirler, türküler ve destanlar yazıldı:

• Nazım Hikmet'in Kuvâ-yi Milliye Destanı: "Karayılan" bölümü, onun yılan-fare metaforuyla cesaretini anlatır: "Karayılan olmazdan önce / boynu çöp gibi ince ve kocaman kafalıydı."
• Türküler: "Karayılan der ki gelin oturak / Kilis yollarından kelle getirek" gibi anonim ezgiler, direnişi ölümsüzleştirdi.
• Anıtlar ve Anmalar: Gaziantep'te Karayılan Anıtı (Yeşilova Kavşağı) ve mezarı (Şıh Camii bahçesi) bulunur. Panorama 25 Aralık Gaziantep Savunması Kahramanlık Panoraması Müzesi'nde tek fotoğrafı sergilenir. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, her yıl anma törenleri düzenler.

Karayılan, etnik kökeni aşan bir milli sembol olarak, Kuvâ-yi Milliye ruhunu temsil eder. Direnişi, Güneydoğu Anadolu'yu Fransız mandasından kurtararak Cumhuriyet'in temellerine katkı sağladı. Bugün, Gaziantep'in "Gazi" unvanı, onun gibi kahramanların mirasıdır.