HALİT ARAPOĞLU

Barak havalarıyla meşhur mahalli sanatçı. (1943-1998)

Barak havalarının Türkiye çapında tanınması ve sevilmesinde önemli rol oynayan Halit Arapoğlu 1943 yılında Kilis’te doğmuştur. Aslen Türk asıllı olan dedesi Suriye’ye göç etmiş ve Şam’da bir hanımla evlenerek Kudüs’e yerleşmiştir. Halit Arapoğlu’nun beş kardeşi vardır, bunların her birinin Rakka, Şam, Kerkük, Kırıkhan ve Adana gibi farklı şehirlerde dünyaya geldiği göz önüne alındığında yerleşik bir düzenlerinin olmadığı anlaşılmaktadır. Halit Arapoğlu aynı zamanda abdal aşiretine mensuptur. Dolayısıyla yakın akrabalarından birçoğu müzisyendir. İki defa evlenmiş ve üç kız üç oğlan çocuğu olmuştur. Çocuklarının da müzisyen olması için büyük çaba harcamıştır. 1963 yılında babası Hüseyin ile birlikte Edremit-Akçay’daki ordu evinde müzisyen olarak çalışarak askerliklerini yapmışlardır. Baba oğul aynı yerde asker olduğundan aileleri de bir süre Edremit-Akçay’da yaşamıştır. Bununla birlikte Gaziantep, Adana, Tarsus, Kırıkhan, Hatay ve en son olarak da Ankara’da ikamet etmiştir. Hem en büyük kardeş hem de gezgin bir ailenin çocuğu olduğundan dolayı okula hiç gidememiş fakat kendi kendine okuma yazma öğrenmiştir. Uzun süre Şam ve Kudüs’te bulunması dolayısıyla Arapça okuma yazmayı da öğrenmiştir.

Suriye’de iken Arapların çalmış olduğu “buzuki”yi öğrenmiş Türkiye’ye döndüğünde ise bu sazı bırakarak bağlama çalmaya başlamıştır. Babası Hüseyin Arapoğlu, Suriye Radyosunda görev yapmış saz sanatçılarındandır. Halit Arapoğlu ise Çukurova Radyosunda çeşitli zamanlarda solo programlar yapmıştır. Bununla birlikte 150-200 civarında plak ve kaset çalışması yapmış fakat bu çalışmalardan ancak 70-80 civarındaki günümüze kadar gelmiştir. Çukurova yöresindeki düğün ve eğlencelere katılmıştır. Adana, Mersin, Gaziantep ve Ankara’daki gazinolarda uzun yıllar çalışmış ve Anadolu’nun birçok yerinde konserler vermiştir. Nida Tüfekçi’nin Ankara Radyosu Müdürlüğündeki görevi sırasında tüm icraları, Ankara Radyosu arşivine kaydedilmiştir. Kardeşi Kemal Arapoğlu, bu konuyu “Nida Tüfekçi T.R.T Ankara Radyosu Kurumundayken radyoya eleman almak için sınav açılır. Sınava başvuran birçok kişi içerisinde Halit Arapoğlu da vardır. Herkes sınava girer fakat Halit Arapoğlu heyecandan bir türlü sınava giremez. En sona kalan Halit Arapoğlu’nu fark eden Tüfekçi Hoca ‘Oğlum sınava girmeyecek misin? Ne bekliyorsun orada?’ deyince mecburen sınava girer fakat sınavda sorulan soruların hiçbirine cevap veremez. En sonunda Halit Arapoğlu ‘Hocam en iyisi ben size bildiklerimi okuyayım siz de ona göre değerlendirin’ der ve ardından Barak havalarını çalar söyler. Çok duygulanan Nida Tüfekçi ‘Hemen bu çocuğu stüdyoya alın götürün, onda ne var ne yoksa hepsini kayıt edin’ der.” şeklinde aktarmıştır.

Sanatçı, plak ve kaset çalışmalarında arabesk tarzındaki kendi bestelerini de okumuştur fakat daha çok Barak havalarındaki icrası ile tanınmıştır. Aslına bakılırsa Barak havaları da Halit Arapoğlu’nun icra biçimi ile daha çok sevilmiştir. Fakat şunu da belirtmek gerekir ki Halit Arapoğlu’nun Barak icrası, Gaziantep Barak bölgesindeki icradan çok farklıdır. Barak havalarını kendi yöresinden (Çukurova) aldığı müzik kültürü ile harmanlayarak kendine özel bir tavır oluşturmuştur ve bu icra biçimi, zamanla çok beğenilmiş ve popüler olmuştur. Günümüzde Gaziantep şehir merkezinde ve Barak aşiretinin asıl yerleşim yeri olan Gaziantep’in doğu ve güney bölgelerinde dahi Barak havaları, bu icra biçimi ile daha fazla okunur olmuştur. Bu icra biçiminin daha popüler olmasında sözlerin daha anlaşılır ve ezginin ses genişliğinin daha çok bir oktav civarında olması etken olmuştur. Oysa Gaziantep’in Barak bölgesindeki Barak havalarının icrasında oldukça tiz seslerden başlanarak sert, ağlamaklı, oldukça fazla gırtlak nağmeleri ile yapılan bir icra vardır ki bu makbul sayılır. Sözleri ise anlamak için ancak Baraklı olmak gereklidir. Yani Neşet Ertaş nasıl ki bozlak havalarında bir tavır geliştirerek bozlakları sevdirmişse Halit Arapoğlu da Barak havalarında saz ve ses icrası ile aynı şeyi yapmıştır.

Halit Arapoğlu’nun çok yakın dostu olan ve aynı aşirete mensup Neşet Ertaş, onunla ilgili “Ben Barak avazlarını ve Barak duygularını Halit’ten duydum. Gaziantep havalarını radyodan duyardım ama ondan dinlediğim zaman çok etkilenirdim. Halit’in çalıp söylemesi beni çok etkilerdi. O çok iyi bir ustaydı. O bana çaldırmak isterdi ben de ona çaldırmak isterdim. 20-25 sene Ankara’da beraberdik.” demiştir.

Ünlü halk müziği sanatçısı Dilber Ay, birlikte çalıştığı Halit Arapoğlu’nun hocası olduğunu belirterek ondan saygı ve minnetle söz eder. Barak uzun havalarını icra etmeyi Halit Arapoğlu’ndan öğrendiğini söyler. Dilber Ay, 1996’da çıkardığı “Barak Kızı Dilber Ay” adlı kasetinde sözü ve müziği kendisine ait, hocasının ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirdiği “Halit Arapoğlu’na Ağıt” adlı uzun havaya yer verir. 

TRT Türk Halk Müziği repertuvarında kaynak kişisi Halit Arapoğlu olarak kayıtlı Gaziantep yöresine ait çeşitli Barak havaları bulunmaktadır. Söz konusu eserler “Antep’in Yolları Ufacık Taşlar” (Rep. No: 34), “Ben Bir Yüce Beydim” (Rep. No: 74), “Bir Ay Doğmuş İlk Akşamdan Geceden” (Rep. No: 96), “Çıkam Yüce Dağların Başına Gine Gidem” (Rep. No: 128), “Evinin Önüne Oturmuş” (Rep No: 168), “Geze Geze Yüreğime Dert Oldu” (Rep. No: 203), “Keten Gömlek Giymiş de Ayna Dizinde” (Rep. No: 857), “Mahkemeye Vardım Leyla Söylemez” (Rep. No: 904), “Dönem Oturmuş Gine Taşın Üstüne” (Rep. No: 907), “Elinde Bıçağın Geldin Yanıma” (Rep. No: 910), “Söyle Beni Söyle Beni” (Rep. No: 924), “Yıktın Yuvamı Gine Yüzün Gülmesin” (Rep. No: 925), “Gine Aktı Göz Yaşlarım” (Rep. No: 926), “Karşıdan Geliyor da Bir Çift Araba” (Rep. No: 974), “Hacılar Hocalar Bir Araya Gelseler” (Rep. No: 975) adını taşır. 

Halit Arapoğlu, özellikle uzun süre çalışmış olduğu gazino programları sırasında almış olduğu alkol ve sigara nedeni ile sağlığını bozmuştur. Geride yüzlerce eser, kaset, plak ve en önemlisi de “Gök kubbede hoş bir sada” bırakarak 4 Şubat 1998 günü Adana’da vefat etmiştir.